پیونـــــد عمـــــــــر

بهار  آمد   و   ما   بهره   از   بهار   ندیدیــــم

گیاه هرزه فزون رست و برگ و بار ندیدیـــم

چنان هجوم  ملخ  برد  کشتزار  و  چمن  را

که  غیر  نام  ,  نشانی   ز  کشتزار   ندیدیم

به هر حدیقه  هزاران  هزار  نغمه  سرا بود

هزار   چشم  گشودیم  و یک  هزار   ندیدیـم

چه روزگارطرب سوزوتلخ وحادثه زاری است

به   روزگار   چنین   تلخ   روزگار   نــدیدیــــم

شمار  ناسره  کاران  خام  کار  فزون  اسـت

یکی   ز   نادره   کاران   پخته  کار  ندیدیــــم

به  خیره   کینه   ورانم  دهند  دست  محبت

وفا  و  مهر و  مروت  از  این  تبار  ندیدیـــــم

ز بس غبار ستم  خیز  ریزد  از در و دیـــــوار

درین  ستمکده   جز   دهشت  و غبار ندیدیم

دیارغرق جنون گشت وعشق یار فرو خـفت

گذشت  عمر  و نشاط  از  دیار و یار ندیدیــم

اگر نه عافیت از این  محیط  بار  سفر بست

چه شد  که  جز غم  و بیداد بی شمار ندیدیم

هنوز  مار   نگاران    دمـــار   خــلق   بــرآرنــد

به  جز   دمار  از  این  خلق  نابکار  ندیدیــــــم

یکی عاشق و رند و بی باک و مست
که دل در گرو داشت با دلبری
به بزم خراباتیان دوش گفت
به آواز محزون دردآوری:
خدایا اگر شاد و عریان شبی
به آغوشت افتد پری پیکری
تو گر بی گنه رستی از چنگ آن
گنهکارگان را بده کیفری!

پیش صباغ برد، دهقانی
جامه ای تا کند کبودش رنگ
گفت صباغ هفته ای پس از این
سوی من بهر جامه کن آهنگ
روستایی چو روز وعده رسید
لیک آن رنگریز بی فرهنگ،
گفت: رنگ کبود نیست نکو
رنگ سبز است دلربا و قشنگ
گر اجازت دهی نمایم سبز
جامه ات را، بدون عذر و درنگ
مرد راضی شد و پس از ماهی
طی نموده ره چهل فرسنگ
آمد از روستا به شهرستان
تا مگر رختش آورد در چنگ
باز صباغ حیله گر گفتش:
نزند رنگ سبز در دل چنگ
جامه ات را سیاه خواهم کرد
نیست بالاتر از سیاهی رنگ!
زین سخن گشت خشمگین دهقان
گفت: ای حیله گستر بی ننگ
گشتم از رنگ و روی تو بیزار
بگذر از کذب و بس کن از نیرنگ.

این حکومتگران چو آن صباغ
هر دمی سر دهند یک آهنگ
تا ربایند جامه ی مردم
تا بگیرند جای بر اورنگ
گرچه گفتار شان ز صلح و صفاست
هست کردار شان خصومت و جنگ
پر شود گر ز خون جهان فراخ
نشوند این تهی سران دلتنگ
چنگ و دندان گشاده اند مدام
بهر صید ستمکشان چو پلنگ
حکم رانند ناروا بر خلق
در پناه سپاه و توپ و تفنگ
مهر شان است پای تا سر کین
شهد شان است تلخ تر ز شرنگ
تا فزاید به عمر قدرت شان
شیشه ی عمر ما زنند به سنگ.

  تقدیم به استاد ارجمند جناب محترم دکترشفیعی کدکنی

15/1/89

   پیــری رسید و شوق فروخفت و حال رفت

بر بند لب ز حال که ما را مجال رفــــــــــــت

                     سالَم قرین غم شد و ماهم عجین یــــــاس        بر کس نرفت آن چه مرا ماه و سال رفـــــــت

نتـــوان به یاد چشم غزالان غزل ســـــــــرود       جام غزل تهی شد و شور غـــــزال رفـــــــت

زین رفت و آمدی که بود رســــم روزگــــــــار        مــا را مــلامت آمـــد و بـــر ما وبال رفـــــــــت

عمری که رفت خواب و خیالی نبود بیــــــش       از سر پرید خواب و ز خاطر خیال رفـــــــــــــت

گفتم که پیر عقل  سئوالم دهد جـــــــــواب        او را جنون گرفت و ز یادش سئوال رفــــــــــت

طرفی ز مال و جاه ، دمی بر نبستـــــــه ایم       هرچند عمر در طلب جاه و مــــــال رفـــــــــت

هجران بلای جان شد و ادبار ، بــــــار تـــــن        اقبال بار بست و زمان وصـــــــــــال  رفـــــــت

دل را هــوای جستن کوی کمــــــــال بــــــود

چشم جمال جوی به سوی جمـــال  رفـــــت

 ١٣٨٨/١٠/٧

  "مـا اعتناء به عالــــم و آدم نمی کنیــــــم "

سر پیش پای ناکس و کس خم نمی کنیم

ما را متاع صبر و مناعت فراهــــم اســــــت         اسباب حــرص و آز ، فـــراهم نمــــی کنیم

در تیره چاه خشم ، چو بیژن فتاده ایــــــــم        یاری ، طلب ز همت رستم نمی کنیـــــــــم

دست طمع به دست مسیحا  نمی دهیــم        دل را رفو به رشته‌ی مریم   نمی کنیــــــــم

لب تشنــه‌گان وادی حرمــان و حسرتیـــــم        آبی ، طلب ز چشمه‌ی زمزم نمی کنیـــــــم

ما را جنون و داغ دل و موج غم ، بس است        چون لاله ،التفـــات به شبنـــم نمی کنیــــــم

هرگز شگفته خاطر و خرم دلی مبـــــــــــاد        گر خاطری شگفته و خرم  نمــی کنیــــــــــم

عنقای پر صلابــــت معـــــــراج همتیــــــــم          خود را رهین همـــت حاتـم نمی کنیــــــــــم

جز غم که هست محرم جان ، در حریم دل        کس را در این حرم کده ، محرم نمی کنیــــم

فرمــــان پذیر خالـق شیطان و گندمیـــــــم         هرچند سجــــده بر گـل آدم نمی کنیـــــــــم

گیرم که نیست معنی رنگین به شعر مــــا

الفـــاظ یــــاوه درج در آن هم نمی کنیـــــم

١٣٨٨/٨/٢۵

زیبــا سخن ز خاطر محزون  نمی شود

طبــع فسرده خرم و موزون  نمی شود

بیــداد را زوال و خطر مــی رسد ز پی            بنیاد مهر و داد ، دگـــرگـون نمی شود

یوســف ز دام مکر زلیخــــا شود   رها           مصرعزیز ، سخره‌ی آمـــون نمی شود

خفــاش را  پسند نیفتد فـــروغ  مهــر            مجنون، مطیع‌فهم فلاطـــون نمی‌شود

تا مــال دیگران نشود پایمـــال جــــــور           مال کسی ذخیره و افزون نمـــی شود

دون پروری اگر نبــود کـــــام دهــر دون            مسندگزین و کامروا ، دون نمی‌شــــود

قانون‌ستیز،‌دشمــن‌قانون‌مردمی‌است           قانون مدار، دشمن قانون نمی شــــود

یارب کجا بــرم دل پرخاش جــــوی  را            خون‌می‌شودزعسرت‌ومرهون‌نمی‌شود

دریــای پرخـــــروش امیــد آفرین  ژرف            مرداب ناامیدی و هامون  نمی شــــود

تا دیوماردوش بــود کدخدای شهــــــر            فرمانروای شهر ، فریدون  نمی شـــود

  از من بگو فسونــگر مردم فریـــب را             مردم‌گری به حیله و افسون نمی شود

سر می دهد ببـــــاد بـه پیکار پور زال           رویین تنی که رام کتایـــــون نمی شود

هرگز برای کسب مقــام و امید و مال            آزاده سرسپرده و مفتـــــون نمی شود

گیـــرم برون شود ز دلــم صد هـزار داغ

داغی بود نهفته که بیــــرون نمی شود

١٣٨٨/٨/۵

پیام داد به شیــــــخ شهیــــــر، خـــان مغــول             که: ترک شهرکند چون که شهردرخطراست

برای غارت و تسخیـــر شهـــر و کشتن خلــق             ز چار سوی، قشون بزرگ مستقر اســـــــت

به هر دیار که آرد شهاب جنــــگ هجـــــــــوم              خود آ‌گهی که بسوزد هر آنچه خشک‌تراست

اگر سلامت و خیر و بقای خــــود طلبـــــــــی              برو به جای دگر، ورنه خون تو هدر اســـــــت

چو شیخ نامه فراخواند، در جواب نوشــــــــت              لطیفه‌ای که سزاوار نقش لــــــوح زر اســـت

چه گفت؟ گفت که: ای شاه، اندر این شهرم               مرید و مخلص و همراز و دختر و پسر اســت

چگونه رخت اقامت برم چـــــو بــــــــی دردان              ز مردخیز دیاری که سخت محتضر اســـــــت

چگونه زنده بمانم که بنـــــگرم وطنــــــــــــم               اسیر مردم حق‌ناشناس و فتنه‌گر اســــــــت

قدم برون ننهم زین دیـــــــــار، بی‌یـــــــــاران               بریدن از صف یاران، گناه بی‌شمـــر اســـــت

دلی که در غم اصحاب شد فگار، دل اســت                 سری که در ره احباب شد نثار، سر اســــت

نوشت بار دگر خسروش که : بـــا یــــــــاران                 بکوش و عزم سفرکن که فرصت سفراسـت

بگیر دامن صـــدتــــن ز دوستـــــــــان و بـرو                 به مأمنی که رضای تو مرد نامور اســــــــت

روا مدار که زار و ذلیــــل کشتـــه شـــــــوی                ز دام مرگ گذر کن که وقت در گذر اســـــت

از این پیام چو شیخ بـــــزرگ آگه گشـــــــت                به‌خنده‌گفت:عجب شاه‌خام و بی‌خبر است!

تمام مـــــردم این مرز دوستــــــان مــــن اند               به چشم مهر مرا سوی هر یکی نظر است

هزار حق بود از هر یکی به گردن مـــــــــــن                وفا و حق نگری از فضیلت بشر اســــــــــت

چو در نشاط و مسرت شریک هم بودیـــــم،                غم و مصیبت ما هم از آن همدگر اســــــت

چه باک اگر به حریم وطن سپارم جــــــــان؟                 به‌راه دوست،به‌کف سرگذاشتن،هنراســت

به روز حادثه تنها چه‌سان گزارمشـــــــــان؟                 که گفت‌ خون من‌ازخون خلق‌سرخ‌تراســت؟

درید نامــــهء ‌خــــــان و فکنــد در آتـــــــــش                خوش‌آنکسی‌که‌چنین‌نامه‌سوزونامه‌دراست

گرفت سنــــگ به دامان و رفت در پیـکــار

 «چنین کنند بزرگان چو کرد باید کـــــار »

 ز شعر شهر نگاهــــت شـــراب می‌خیزد       ز آفتــــــــاب رخت ، آفتـــاب می‌خیــــــزد

 هزار فتنه‌ی بیــــــــدار می‌رود در خـــواب       دمی که فتنه‌ی چشمت زخواب می‌خیزد

 به یاد دلهره‌ی روز کوچ چــــــلچلـــه‌هــــا       ز باغ خاطـــره‌‌ام اضطــــراب می‌خیـــــــزد

تنت‌به‌برکه‌ی چشمم به‌جست و‌خیزخیال      چو ماهی است که بر موج آب می‌خیـزد

چو شبنمی که تراود به بـرگ نسترنـــی        ز بوسه گاه لطیفت گــــــلاب می‌خیـــزد

  مجو ز طبع تمنا ســـرود سبز و لطیـــف 

ز طبع خسته کجا شعـــر نـــاب می‌خیزد

                                                                                                 ١٣۶٩/٧/١١  

به یاد زادگاهم افغانستان عزیز

ای کشـــور گــرامی با جــان برابــــــــرم         خاک تو توتیایم و سنــگ تـو گوهـــــــرم

بودم بر آستان تو یک عمر بنــــــــــده وار        واحسرتا که بنده‌ی مهجــــــــور زان درم

تو در میان آتش و خون می‌تپـــــی و من        از دوریت به ورطه‌ی محنت شنـــــــاورم

یک دم ز خاطـــرم نــــــرود آرزوی تـــــــو          ای آرزوی خاطر غمگیــــن و مضطـــــرم

من دانم و خدا که چسان بی تو بگــذرد         خرداد و تیر و بهمــــــن و آبـــــان و آذرم

از بس که نیــــش می‌زندم خــار فرقتت         گویــی فتــــاده در دهــن شـــرژه اژدرم

ای کعبـــــه‌ی امیــــد من ای زادگاه من          ای جان فدای نام تو فرخنـــده مـــــادرم

از حرمت تـــــو بود فــــــروغ و فری مـرا           تا دور از توام ، نه فروغ است و نه فــرم

در هر نفس به سوی تو پروازم آرزوست         اما دریغ و درد که بی بال و بی پـــــــرم

باشد به دیده ، خار تو زیباتر از گلـــــــم         آید به کام ، زهر تو خوشتر ز شکــــــرم

ییلاق تو خجسته تر از قصــــر جنتــــــم          قشلاق تو ستوده تر از کــــاخ مـرمـــرم

یک جرعه آب رود هــریـــــــوای تو بـــود          صد بـــار خوشگـــوارتر از آب کــوثــــــرم

دلگیــــرم از تفــــرج کــــــاخ نیـــــــاوران          شیدای دشت و دامن غزنی و لوگــــرم

تا ساغرم ز باده‌ی وصل تو شد تهـــــی         باشد ز زهر هجر تو لبـــریز ساغـــــــرم

تا شد سپاه روس به خاک تو جاگزیـــن         زین رنج جــان گداز بـــود دل مکــــــدرم

پوشید آسمان ترا ابــر تیـــره گـــــــــون          تاریکتر شد از شب دیجـــــــور اختـــــرم

زان محشری‌که مرگ شهیـدان بپا نمود         هردم شود به دیده عیان ،شورمحشرم

در سنگر دفــــاع تو مرگ است افتخـــار          این افتخار اگر چه نزیبد به سنگــــــــــرم

زان ضربه ها که پیکر پاک تو را رسیــــد         آرم چـو یــــاد، لـــــرزه درافتد به پیکـــرم

زآواره‌گان کوی تو آواره‌تـــر کجاســـــت؟          هرجا که بنگرم و به هرسو چو بگــــذرم

یارب چه جرم رفت که افکند روزگـــــــار          هرچند زود پا به کف غیر، کشـــــــــورم

چون یوسفم اسیر به زندان زندگــــــی          یعقوب وار کــــور شد از غم ، بـــــرادرم

سهراب وار خست مرا خنجر غمـــــــت          «تهمینه» کو که درنگرد زخم خنجــــرم

زال زرم فتاده به زنجیـــــر بهمنـــــــــی           رفت آن زمــــان که بود «فرامرز» یــاورم

یادآن زمان‌که‌گنج سخن (۱) بودجای من         بودم رهین هم نفســـان سخنــــــــورم

خوش آن که در گذرگهٔ پیر هــــــرات بود          دست دعا به روضه‌ی موی پیمبـــرم (۲)

خـوش آن دمی که از در و دیوار کوی تو

آیـــد به گوش نغمـــه‌ی اللـــه اکبـــــرم

         ۱- منظور از گنج سخن ، کتابخانهٔ عمومی هرات است که شاعر حدود ۱۳ سال مدیر آن بنیاد فرهنگی بود.
           ۲- موی حضرت رسول در گازرگاه محل دفن خواجه عبدالله انصاری در اتاقی محفوظ است و مردم به زیارت  آن می‌روند.
          ۳- تهمینه و فرامرز از فرزندانم می‌باشند که درایام سرودن این قصیده در افغانستان بودند.
          ( این شعر در کتاب درسی ادبیات فارسی دورهٔ دبیرستان مدارس جمهوری اسلامی ایران نیز به چاپ رسیده است.)

                               آن روز که روزگار کس برگــــردد            گر بحر بود بهره‌‌ی او ، بر گردد

                               برگوش خدا هم نرسد فریادش            گیـرم که خدا نیز خداتــر گردد

                                                                        ( ۱۳۸۷/۹/۲ - دانشگاه تهران - دفتراستاد باستانی پاریزی)

گذشت باز شبـــــم در بهـــــــار باغ تنت                     شکوفه زار شدم از شکوفــــهء بدنـــــت

بهار بود و تو و بــاده و شب و مهتــــــاب                     تومست باده ومـن بوســــه‌ء دهنـــــــت

چمن بپای تو شعر زمردین می ریخـــت                     نسیم داشت سخن با حریر پیرهنـــــت

فروغ صبح نشابور و شامگاه هــــــــرات                      خجل ز پرتو انــــوار بامـــــــداد تنـــــــت

اگر به شهر بتان شاه دلبران شــده ای                      شهیر ساخت درآن‌شهر شعرهای‌منت

بلوغ رشک کشد درکویر وسوســــه ام                      خدا نکرده اگر با خدا بــــود سخنـــــت

به باغ خاطر من صد بهار سبز شکفـت

ازآن سپیده که رفتی بشوق آمدنـــت

   یکی از نصیحت گران گفت برمـــــن               چرا برگزیدی سخن گستـــــــری را

تو کز شاعری اجر و سـودی ندیدی               شعارت چرا ساختی شـاعــــری را

اگر خواهی از شاعری بهــره بینـی               بکن پیشه‌ی خود ستایشـــگری را

به ارباب مکنت اگر مدح گـــویـــــی                بیابی زر و جـــاه و نـــــــام آوری را

بر او گفتم ای سفله مپسند خوارم              نخواهم ز تو این چنیـــن یــاوری را

چو ناصر سخن سنج فرزانه‌ی بـلخ                که داده‌است داد هنر پـــــروری را

«من آنم که در پای خــوکان نریزم

                                                        مر این قیمتی درّ نظـــــم دری را »

( این شعر فارسی ناب و سره بوده و هیچ کلمه‌ی عربی در آن موجود نیست.)

  جهان را بـــود تا فـــراز و فـــــــرود                  تــرا بـــاد از مـــــا هـــــزاران درود

تویی گوهر پاک و گوهرشنـــــاس                 سزد برتو هردم هزاران سپــــاس

هنـــرپــــروران را هنــــرپــــــروری                   سخن را خدیو سخن گستـــــری

کشیدی بسی رنج در سال سی                 دمیدن تـــــــوان بر تن پارســـــی

سرودی چنان سرگذشـــت مهان                 که به زان نیـــارد خـــــرد بر گمان

برافراشتـــی پــــرچــــم آریــــــــا                   بیاســـــــود از تــــو روان نیــــــــا

پیـــــام آور روزگــــــاران تـویــــــی                  سخن سنج یکتای ایران تویــــی

شناساگر کــــــاوه و رستمــــــی                  فرامـــرز و رویین تن و نیــرمـــــی

ز جمشید و هومان و سام و فرود                 اگر تو نبـــودی کس آگه نبـــــــود

گر ایران شود گنج پرخواستـــــــه                  سراسر به زر گردد آراستــــــــــه

برآنم کــه شهنامــــه‌ی نامـــــــور                  ز ایران بهایـــش بـــود بیشتـــــــر

جهان تا بود زنــــده و استــــــــوار                 تویـــی زنـــده و در جهـــان پایـدار

نبودی گرت خامه‌‌ی زرفشـــــــــان                 نبود از سیاووش و پیران نشــــان

فریــــدون فـرخ ‌پــی نیکبــــــــخت                  رسید از تو بر تاج و اورنگ و تـخت

توگفتی ز پور پشنگ و شغـــــــاد                 ز ضحاک خونخــــوار ناپـــــــاک زاد

ز گفتار دهگان بسی داستـــــــان                بیــــاراستـــی از گــه‌ی باستـــان

تویی مایه‌ی نام و نــــــــــام آوری                 بنــــازد به نامــــــــت زبــــان دری

«به غزنین ترا گرچه خون شدجگر                 زبیــــداد آن شـــاه بیــــــــدادگر»

مپنــــدار غزنیــــن و بلـــخ گـــزین                  هرات و بدخشان و کابل زمیــــن

ترا همدل و همنوا نیستنـــــــــــد                  به گفتار تـــو آشنــــا نیستنــــــد

در آن مرز، پاکان روشن گهــــــــر                  بنـــازنـــد برنامــــه‌ی نـــامــــــور

هرآن کس که داند به ارج زبــــان                  به ارج تو آگه بود بی گمـــــــــان

سخن را بدان سان بیاراستــــی                  که هرگز نگنجد در آن کاستــــی

گهی گویی از دخت مهراب شاه                   گه از زال و سیمرغ و ایران سپاه

زخوبی و زشتی و شیرین و تلخ                  ز مازندران و سمنگان و بلـــــــخ

گه از توس و گودرز و آوردگــــــاه                    گه از بیژن و گیو و چاه سیــــــاه

ز گشتاسپ و کیخسرو و کیقباد                   ز مهر و مهی و ز آییــــــــن و داد

ز شیرین و خسرو ، ز بهرام گــور                  زاسکندر و ایرج و سلم و تـــــــور

ز فرهنگ و رای خــــردبـــــــاوری                   ز دانا ستـــــایـــی و دانشــــوری

ز سهراب و تهمینـــه و اشکبوس                  که گفتی ؟ نگفتی گراستادتوس

تویـــــی ســـرور سروران ســخن                  زبان تـــو باشــــد زبـــان ســــخن

چو کلک تو گردد سخن آفریـــــن                   جهان آفـــــرین را بــــود آفـــــرین

زبان تا بجنبد به کام جهــــــــــان

بود در جهـــان نــــام تو جـــاودان

( زمستان ۱۳۷۶)

این شعر به جواب جناب آقای علی دهباشی که چهار سئوال از بنده دربارهء آثار استاد دانشمند جناب دکترشفیعی کدکنی مطرح نموده بودند ، سروده شده است.

 ز مهـــر و مردمـــی پرسیـــد از مــن              خداونــــــــد سمــرقنــــد و بـــــخارا

که برگویــــــم ز استاد نشابـــــــــور               من شـــــاگـرد دامــان هـــریــــــــوا

****

چه گوید بی زبان آواره شبنـــــــــم               ز دریای شگفت انگیـــــز مــــــــواج

چه بنویسم ز کاج آسمـــــان سای               که گردون می‌نهد بر تارکـــــش تاج

****

پس از میناگر کـــاخ دماونـــــــد (۱)               سرشک آراستـــه کـــاخ سخـن را

نمی گویـــــم بـــود ماه نشابـــــور                به مهـــر آریانــــای کهــــــــــــن را

****

اگرصدکـــار باشـــــد پیــش رویش                 ز کــــار شاعـــــری رو بــرنتابــــــد

چــراغ شعــر روشن در رهء اوست                 به سوی روشنایی می‌شتابد (۲)

****

به دشت عاشقان ، آهوی کوهـی                چسان بی یار چابک برنهــد گــــام

شفیعی شاعراست وعاشق شعر               نگیـــــرد بــــی شراب شعــــر آرام

****

ســرشــک مهـــر کدکـن آب دادش                که سبز و تازه سرو کاشمر شــــد

ز دلتنگی خطی خطاط بنوشـــــت                که در خوبی ز هر خط خوبتر شــد

****

بودیکتا به علم نقد و تحقیـــــــــق                گر از عطــار گویــد یا سنایــــــــی

زدشت خاوران تا کوی بسطـــــام                 رهی داند به شهر روشنایــــــــی

****

شکوه کبـــریــای پیــر مهنـــــــــه                  به عرفان شوکت و بالندگـــی داد

ولیکن خامه‌ی جان بخش استــاد                 به پیه مهنه از نو زندگــــــــی داد

****

چو رنگین دفتر موسیقی شعــــر                  دبستان هنر را دفتری نیســــــت

صفای شاعر آیینه ها هســــــت                  چه کآیینه را اسکندری نیســــت

****

هنر می‌جوشد از طبع شفیعـــی                 اگر از خانقه گوید گر از دیــــــــــر

همه کارش بدیع وبی نظیر است                 به ویژه کار او در منطــق الطیــــر

****

ز کــلک اوستـــاد اوستـــــــــادان                  نه خامی سرزده نه سست رایی

هزاران رنج و سختی را می‌پذیرد                 که بشناسد رسا از نارسایــــــی

****

خدا را زین سرشک اشکم درآمد                  بگویم چون بود هنگام گفتـــــــن

زجابلقــا و جابلســـا رفیقـــــــان                   کتاب از کدکنی خواهنداز مـــــن

****

به کار دوستان بی کتـــابــــــــم                    چه سازم گر نپردازم شتابــــــان

بماند از کتابم دست خالــــــــی                   کتاب افتد به دست بی کتابـــان

۱- منظور، مرحوم بهار است که قصیده‌ی دماوندیه‌اش از شاهکارهای شعر فارسی دری است.

۲- اشارت به این بیت استاد شفیعی است که :

                                 گرچراغ شعر روشن در شب تارم نبود         رای رفتن، روی گفتن ، چشم بیدارم نبود

غم زمانـــه چنـــــان برکشید دربنــــــــدم                   که همچو ناى فغان سر زند ز هر بنـــــدم

اگر حیــــــات چنینم به غصـــــه مى گذرد                   بجان دوست که بر مرگ خویش خرسندم

چنان بسر نخورم سنگ کینه دشمـــــــن                   به عالمــــى که نبینـــد به مهــــر فرزندم

به آستان امیـــر و وزیــــــر ننهـــم پـــــای                    اگر به فـــرق بکوبنـــد کــــوه الونـــــــــدم

مرا هواى هرى شاد و زنــــــده مـــی‌دارد                    اگر چه عاشق بابلسر و دمــــــاونــــــدم

بر آن سرم که دگر نام از سفـــــــر نبــرم                    برد به منزل قصـــــــه اگر خــــداونــــــدم

هزار گریهء خشکیــــده در گلـــــــــو دارم                     مبین به ظاهر حال و نشاط و لبخنـــــدم

درین زمانه که بازار بى هنر گرم اســـت

هنر متاع حقیر است و من هنرمنــــــدم

                                                                              ٢۴ سنبله  (شهریور) ١٣٧٢ ـ تهران

 ای هـــرات ای منبـــع علـــم و فضیلت گستری            ای شده نام تــو نامـــــی در نـــوابغ پــــــروری

شرق را بر غرب اگر باشد کمــــــال و امتیـــــاز                 دارد از تو آن کمـــــال و امتیـــــــاز و برتـــــــری

گر بود بــــلخ گزین را حرمـــــت ام البــــــــــلاد‌                برتــو می‌نــــازد کــه دارد افتخــــار مـــــــادری

گر عـــروس غــزنه را زیـــور بیاراید جمـــــــــال              صد جهــان زیــور، جمالــــت را بــود بـی زیوری

در کمال و دانـــــش و اخــــــلاق و آییـــــن ادب              شهـــرتت باشــد فروزان تر ز مهــــر خـــــاوری

کس نبـــود آگــاه از لفظ دری در رشـــت و ری               بــــود بـــازار تـــــو گـــــرم آنگـــــــاه از دُرّ دری

ایـــن گواه از رادمـــرد باغیـــس آرم که گفـــت            «شو خطرکن از دهـان شیر می‌جــو مهتـری»

در خط وتذهیب ومعماری و موسیقی و شعــر                  در خراسان کهن صدسال بودت ســـــــــروری

شاد بادا روح انصـــاری کـــه در کازرگهــــــــت               کرد عمری جامـــــه‌ی پرهیزگــــاری گـــــازری

یاد آن روزی که رازی داشت در دانشگـــــهت               تکیه بر اوج معارف ، راز دانش گستـــــــــــری

آن چنان دادِ خرد دادی که از اعجـاز علـــــــم               بگذرانیدی سخـــن از نه رواق اخضـــــــــــری

قهرمانی چون نوایی را تو پروردی ز مهـــــــــر              قهرمان جنگ نه ، ســــالار دانش پــــــــروری

مرز و بومت‌داشت درعهدش چنان فر وشکوه              کافرین بــــودش هزار از طــــارم نیـــلوفــــری

مادر گیتــــــی نـــــزاده و نــــزایــد بعـد از این               همچو بهزادت مهین استاد در صورتگــــــــری

افتخار شرق جامی تا چشید از جام تــــــــــو                  باشدش در هفت اورنگ معـارف ســـــــروری

 یوسفی آراست آنسان خوب چهر و بی مثال                  کش جهان باشدسراسر چون زلیخـا‌مشتری

ســـاخت از نولیلی‌ی، امــــا چه لیلی دلـــربا              گرجمالش هرکه بیند می‌کنــــد مجنونــگــری

نامه‌ی اسکندری تا کلک او بنیــــــــاد کـــــرد‌               رفت ارج و رونق از آئینــــــه‌ی اسکنــــــــدری

سبحه‌الابرار باشد سبحه‌ی روحانیـــــــــــــان              میکند نفحات درس عشق و عرفان یــــــاوری

تحفـــه‌الاحرار آرد تحفـــــــــهء آزادگــــــــــــان                بر سلامانـــش کنــــــد ابســــال مینو دلبـری

صدگلستان از بهارستان او رنگیــــن بـــــــــود              هریک ایمن از خزان و تندباد صـرصــــــــــــری

 خفته در آغوش و دامانت هزاران نامــــــــــور              نام هریک زینت و سرلوحـه‌ی دانشـــــــــوری

گاه آرد کاردان مردی چو خامی تیزفهــــــــــم               گه ز بهزادت ز مینو برشود مینــــــــاگـــــــری

می سزد گفتن ترا گنجینه‌ی تاریخ دهـــــــــر               با چنین تاریخ و فرهنگ و دیانت گستـــــــری

در مدیحت خواستم بر رسم تضمیــــــن آورم              این دو بیت از اوستاد شهر شهر و شـــاعری

گر کسی پرسند ازتو کزشهرها خوشتر کدام              گرجواب راست خواهی گفتن او را گو‌«هری»

این جهان را همچو دریادان ، خراسان را صدف            در میان این صدف شهر هری چون گوهــــری

آه و دردا کان قدح بشکست وآن پیمانه ریخت             خنده بر لب مرد و برپا گشت سوگ و‌خونگری

                                                                                                                   ۱۳۷۸/۱۱/۱۱

  زان دم که ما بـــه کوی بتـــان پا گذاشتیـم                 دنیـــا و آخـــرت همه یکجـــا گذاشتیـــــــم

سیمرغ وار هرچه بود به اوراق زنــــدگــــی                 فرزانه وار خــط چلیپــــــا گــــذاشتیـــــــــم

سیمـرغ گونه قـــــاف قناعت گزیده‌ایـــــــم                  بر فرق حرص و آز و طمع ، پا گذاشتیــــــم

ما را چه‌غم که خوار و تهیدست و بی زریم                 صـــد گنج زر ز طبــع گهـــرزا گــذاشتیـــــم

از قیـــد دام و دانــــهء ایـــــام رستــه‌ایــــم                  تــا دل به‌ دام زلف چلیپــــا گـــذاشتیــــــم

نبضم گـــرفت و درد مـــرا بی علاج خوانــد                  گر دست خود به دست مسیحا گذاشتـیم

جـــز داغ دل چـــو لاله ندیدیـــم حاصلـــی                  هرچـــند پـــا به دامـــن صحــــرا گذاشتیم

درماندگان وادی حرمان و حســـرتیـــــــــم

بــردل هـــزار خـــار"تمنـــا" گذاشتیــــــــم

 زان دم که دل به کوی بتان آشیانه کــرد         ما را به تیر محنت و حرمان نشانه کـــرد

چشمان آسمانــــی آن فتنـــه‌ی زمـــان         ایمـــن مـــرا ز فتنـــه‌ی دور زمــانـه کـرد

راهی که طی نکرده به یک عمر پیرعقل        طفل جنون عشق به آه شبانه کــــــــرد

بی سر شود تنی که به تنها جفا کنــــد        بادا بریده دست که دستی ز شانه کـرد

آن منعمی که بهره ز مالش کسی نبرد         عمرش تلف چو مار به پای خزانه کــــرد

واللـــه اگـــر به منزل مقصـــود ره بــــرد          آن رهروی که حیله و مکر و فسانه کرد

از فاقه میر و همچو تمنا به لب مـــــزن

گر سفله از برای تو نانی روانه کـــــــرد

                                                                          ( سروده شده در سال ۱۳۵۱ )